Een volmaakte vendetta

R.J. Ellory mag je niet verwarren met James Ellroy, auteur van L.A. Confidential. Roger is Brits, James een Amerikaan. Dat slikt een behoorlijke borrel op de schel.
Je kunt niet beweren dat de jonge Ellory niet volhardend was. Hij schreef 22 boeken in een tijdspanne van zes jaar.

Met zijn 22 romans-in-spé verzamelde hij vooral afwijzingsbrieven van alle uitgevers op het Engelse grondgebied. De favoriete uitvlucht was dat een Engels uitgever zich nooit zou inlaten met een Engelse schrijver die zijn verhalen in Amerika situeert. Daarvoor moest hij zich maar tot Amerikaanse uitgevers wenden.
Wat hij uiteindelijk deed, maar ook van hen kreeg hij de bekende beleefde brieven terug. De favoriete uitvlucht klonk hier dat Amerikaanse uitgevers zich nooit zouden inlaten met een Engelse schrijver die over Amerika schrijft. Dat was het voorrecht van Amerikaanse auteurs.
Het kostte hem acht jaar voor de microbe opnieuw kriebelde.
Dit keer pakte hij het anders aan. Op twee jaar slechts drie boeken, waaronder zijn eerste publicatie: Candlemoth (Orion- 2003). Werd vertaald in diverse talen, kwam op shortlists, kreeg gunstige commentaren. Werd in de USA verkozen tot beste thriller 2003.
Ghostheart verscheen in 2004, A Quiet Vendetta in augustus 2005. In 2006 behaalde Ellory met City of Lies opnieuw een nominatie voor the CWA Steel Dagger Award. Daarna verschenen nog: A Quiet Belief in Angels -(2006), A Simple Act of Violence, The Anniversary Man.
A Quiet Belief in Angels (Een stil geloof in Engelen) vormt de definitieve wereldwijde doorbraak van Ellory: vertaald in meer dan twintig talen, uitgebracht op diverse dragers, meer dan 300.000 exemplaren in Engeland, genomineerd, gelauwerd, bijna verfilmd.
Heel deze noodzakelijke inleiding om de bespreking te starten van A Quiet Vedetta/Een volmaakte vendetta.
Vendetta is het soort boek dat beklijft omdat het verhaal zo concescieus, zo meeslepend wordt verteld. Omdat het twee antihelden tegenover elkaar brengt, die beiden hun catharsis doormaken na meer dan vijfhonderd bladzijden en de lezer daarmee verweesd achterlaten. Dus kom op met dat verhaal.
Een Mercury Turnpike cruiser uit 1957, die in 2005 of zo, drie dagen moederziel alleen staat in een verloederde wijk in New Orleans: dat betekent slecht nieuws. Rechercheur John Verlaine beseft dat, nog voor de kofferbak wordt open gedaan. In de Mercury: een lijk, half verteerd door de warmte, waarvan nog een beetje moet worden afgeschraapt van de binnenkant van het kofferdeksel. Geef toe: ofwel zit je hier al gillend bij je moeder ofwel op het puntje van je stoel.
Het schraapsel blijkt toe te behoren aan een lijfwacht van Catherine Ducane, de dochter van de gouverneur van de provincie Louisiana. John Verlaine moet lijdzaam toezien dat om die reden de zaak uit zijn handen wordt genomen door de FBI die full force uitrukt. Politieke moord? Losgeld?
Na vier dagen komt het lang verwachte telefoontje. De ontvoerder eist geen geld, maar de bemiddeling van Ray Hartman. Die Hartman werkt in New Jersey, bij de Speciale Eenheid voor georganiseerde Misdaad. De ultieme reden waarom hij er bij wordt gehaald krijg je pas te horen in het allerlaatste hoofdstuk, als een soort echo.
De enige eis die de ontvoerder stelt voor de vrijlating van Ducane is dat die Hartman het verhoor moet leiden. Hartman wordt duidelijk gemaakt wat zijn rol is in het geheel: hij is de uitverkoren gesprekspartner, maar hij moet de ontvoerder zo snel mogelijk de verblijfplaats van Caterine Ducane ontfutselen.
Die ontvoerder blijkt, tot ieders verrassing, de goedgeklede zestiger Ernesto Perez te zijn, een Amerikaan van Cubaanse afkomst. “Goedemorgen heren, bent u klaar?”
Klaar voor het levensverhaal van Perez waarnaar Hartman meer dan een week moet luisteren. Vanaf nu zal dit, afgewisseld met de realiteit, de helft van het meer dan vijfhonderd bladzijden tellende boek uitmaken.
Saai? Helemaal niet, eens je door de eerste honderd bladzijden bent. De stijl van Ellory is immers bij vlagen zwaar literair, met tal van details, maar die mijn inziens body geven aan een zwoele sfeer, een verhaal van generaties, een intrigerend personage.
Ernesto Perez badineert geduldig, hoofdstukken lang door zijn leven, en Hartman luistert beleefd, hoewel de voorbij schrijdende tijd intussen zijn eigen leven verwoest. Op de achtergrond, een team van enkele tientallen FBI-agenten, die elk feit uitspitten dat ze via de microfoons horen.
In een boek van vijfhonderd pagina’s kan je je tijd nemen om de setting te kleuren en dat is wat Ellory uitgebreid doet. Vast van plan zijn vroegere Amerikaanse uitgevers de mond te snoeren, zet hij een beeld neer van New Orleans zoals weinige het hem hebben voorgedaan.
Ellory weet ook hoe hij zijn boek geloofwaardig moet maken. Zijn fictief verhaal dropt hij temidden historische feiten. De opkomst van Castro is uiteraard een ankerpunt in het Cuba van de jonge Perez. Maar ook de moorden op vakbondsman Jimmy Hoffa en Marilyn Monroe worden in de schoenen geschoven van Perez, waarbij Ellory goed gebruik maakt van de lacune die bestaat in beide verdachte sterfgevallen. Zelfs de zijdelingse betrokkenheid bij de moord op beide Kennedy’s wordt stoer gesuggereerd. De opkomst en ondergang van Capone en Lucky Luciano, de stichting van Las Vegas door de voorzienige Bugs Siegel, Watergate en nog wel enkele andere feiten worden binnen het vertelraam getrokken. Je kan het zo gek niet bedenken of het zit in Vendetta.
Een van de pijnpunten uit het boek is evenwel dat het mysterie van de koffermoord op het bord komt van John Verlaine en zijn medewerkers, en dat die de rest van het boek tweede viool spelen. Het zal in het echt zo wel gaan, maar het maakt dat dit boek tijd nodig heeft om tempo te maken. Eens de twee personages die Ellory voor ogen had, centraal tegenover elkaar zitten, elk met hun bezwarend verleden, elk met hun spannende plannen, neemt dit mentale duel echter een pontificale plaats in.
Slotsom: Vendetta moet je lezen, gewoon omdat je dit niet mag missen. Je krijgt toegang tot het denken en doen van de Amerikaanse maffia, met hun fatterige gewoonten. Je krijgt het belang van familie en afkomst op je bord, eigenlijk het onderhuidse thema van dit boek. Met Vendetta maak je minstens een paar dagen lang geen ruzie.