De Bondiaanse dissectie

Eerder beweerde ik in deze rubriek dat je de titel Quantum of Solace niet gebekt krijgt. Als ik me mijn eigen column (009) nog goed herinner, meen ik zelfs de oorzaak te hebben gedetecteerd. Ik besloot toen met het zoethoudertje dat je spoedig de oorsprong van de andere titels zou kennen.

Bondtitels zijn een eigen leven gaan leiden. Het is een van de opvallende kenmerken van een James Bond-verhaal dat de titel steeds tot de verbeelding spreekt. Daar is uiteraard vooral Ian Fleming voor verantwoordelijk. Als journalist beheerste hij als niet een de kracht van een pakkende titel.
Elke rechtgeaarde Bondfan weet dat van de boeken van Ian Fleming gauw alleen de titel nog de film haalde. Een beetje overdreven natuurlijk, want ook personages, stunts en interessante plotwendingen werden in de diverse scripts verwerkt.
Zodra echter duidelijk werd dat James Bond het ging maken deed Ian zijn best om de titel binnen het verhaal wat gewicht mee te geven. Later volgden de producers zijn voetsporen. Ziehier een summier overzicht.

• DR NO, GOLDFINGER en OCTOPUSSY refereren naar Bonds Nemesis. De Dokter heette voluit Julius No en was van moeders kant Chinees. Zijn naam heeft dus een Aziatische klank en is niet bedoeld als het tegengestelde van yess.
Goldfinger heette van voren Auric. Het personage was gebaseerd op Erno Goldfinger, een Hongaarse architect die naar Engeland emigreerde. Daar bouwde hij tal van woningen en gebouwen, waaronder het Alexander Fleming House in Southwark – Londen. Alexander Fleming dronk, zoals u weet, géén martini’s.
Octopussy was in het boek het koosnaampje voor een octopus, een achtarmig monstertje met zuignappen, dat haar ontdekker/verzorger liefdevol versmachtte. In de film werd dat visje een logo voor een hoogbenige Zweedse die als belangrijkste gimmick beschikte over een achthoekig bed, waar ze verondersteld werd haar prooi te versmachten. (Ik weet het, de symboliek in sommige 007-films ligt zwaar op de hand).
• “FROM RUSSIA WITH LOVE” is de tekst die Bond in het begin van de film op de foto van Tatiana Romanowa schrijft, die hij vervolgens aan Moneypenny overhandigt. Ik heb me deze zin toegeëigend als afsluiter voor elke opdracht die ik mijn boeken schrijf, tenminste als mooi vrouwvolk daar om verzoekt: From Raymond, with Love. Ik wacht nog steeds op de dag dat dit me een onverwachte romance oplevert.
• THUNDERBALL is de naam die MI6 geeft aan de wereldwijde operatie, die de terroristen, verantwoordelijk voor de ruimtekapingen, moet opsporen. “Donderbal”, geef toe, daar zou jij niet opkomen. Ongetwijfeld het resultaat van een urenlange brainstorm.
• YOU ONLY LIVE TWICE is mijn favoriete titel. In het boek is het de eerste regel van een haiku die Bond aan Tanaka schrijft, zijn Japanse vis-à-vis. In de film is het een waarschuwing van Blofeld aan Bond, als die tot zijn verbazing merkt dat Bond maar niet dood geraakt. Of zoals Drax opmerkt in Moonraker: “You defy all my attempts to plan an amusing death for you, Mr. Bond.”
• DIAMONDS ARE FOREVER is de mantra uit de song van Shirley Bassey. Het hele verhaal draait overigens rond diamanten, waarbij Miss Moneypenny tegen beter weten in een doorzichtige poging doet een trouwring met diamanten van 007 los te krijgen.
• ON HER MAJESTY’S SECRET SERVICE is de functieomschrijving van Bond in het verhaal.
• LIVE AND LET DIE is de mantra van de song van Paul Mc Cartney. Perfecte toepassing van de basisregel dat een titel met “live” of “die” het altijd goed doet. De song won trouwens een Oscar.
• THE MAN WITH THE GOLDEN GUN is de bijnaam van Fransisco Scaramanga, een ettertje dat bijzonder fijn kan schieten met een gouden revolver. Let op het gezicht van Bond als Scaramanga onder diens ogen de revolver sampelt uit een aansteker, een sigarettendoos en een bic.
• THE SPY WHO LOVED ME is een boek, waarin Vivien Mitchell vertelt hoe ze zichzelf in nesten werkt. Net op het moment dat twee boeven met haar een onvrijwillige gangbang willen organiseren klopt ene James Bond op de deur. In de film alludeert de titel op het vriendje van agent Triple X, Barbara Bach, die door Bond in de teaser wordt neergeschoten. Barbara geeft James een standje als dat uitkomt. James pakt haar later terug. (sic)
• MOONRAKER is de naam van het project dat Drax gebruikt om de ruimte te bevolken met een superras. Stupide idee, stupide film. Maken er verder geen woorden aan vuil.
• NEVER SAY NEVER AGAIN is de (aangepaste) belofte die Sean Connery aan zijn vrouw Michèle deed. Het is tevens de laatste dialooglijn uit de film, als Rowan Atkinson hem voor een nieuwe opdracht probeert warm te maken, maar zelf in het zwembad valt. Of hoe Mr. Bean een internationale première kreeg.
• A VIEW TO A KILL is de belachelijke poging om de filmtitel in dialoog te gieten. Stel je voor: Grace Jones, die gemillimeterde ijzervreter, die kinderlijk verrukt kreetjes slaakt bij het luchtpanorama van de Golden Gate. I’ve seen that Gate before.
• FOR YOUR EYES ONLY is de gebruikelijke administratieve manier om aan te geven dat een dossier strikt geheim is. Standaard routine bij MI6. Tevens de basislijn van de titelsong en ook de onvergetelijke close-up van de ogen van Carole Bouquet. Wellicht daarom eveneens een favoriete afsluiter op mijn titelpagina.
• THE LIVING DAYLIGHTS is een stukje uit de zin: “I must have scared the living daylights out of here.” Wordt gezegd door Bond, in de Aston, met Kara naast hem, nadat ze zojuist een wegversperring hebben doorbroken. Mooi idioom, overigens.
• LICENCE TO KILL slaat op de licentie voor de Geheime Dienst van Bond. Die wordt hem in deze film door M ontnomen. Notabene in de voormalige woning van Ernest Hemingway.
• GOLDENEYE is de naam van de chip die de satelliet bedient. Blijft onvergetelijk door de song van Tante Tina.
• TOMOROW NEVER DIES slaat op de krant van schurk Carver. Eigenlijk een tweede versie na Tomorrow never lies, wat de connotatie duidelijker maakt. Het “dies” heeft zijn oorsprong als typfout, die behouden bleef.
• THE WORLD IS NOT ENOUGH is de wapenspreuk van de familie Bond, wat al tot uiting kwam in OHMSS. De scriptschrijvers hebben het in dit stukje dialoog ingebed:
– “I could have given you the World;”
– “The World is not enough.”
– “Foolish sentiment.”
– “Family motto.”
• OOK DIE ANOTHER DAY is dialoog: “So you live to die another day”. Wordt gezegd door Bond in het ijspaleis van Graves, als hij diens tweede identiteit door heeft.
• CASINO ROYALE is zowel in het boek als in de film de naam van het casino waar een groot deel van de actie zich afspeelt. Royale is geen taalfout. Het slaat op het fictieve plaatsje Royale-les-Eaux, dat dan weer deels op Deauville werd gemoduleerd.
• Quantum of Solace is de titel van een kortverhaal uit de bundel For Your Eyes Only, waarvan ook nog The Living Daylights en For Your Eyes Only deel van uit maken. Het verhaal is het buitenbeentje uit de James Bond saga, omdat er geen snipper actie in zit. Daar hadden we het dus uitgebreid in 009 over.
• Skyfall is voor het eerst een vinding van de script-schrijvers. Het slaat op de naam van het buitenverblijf van de familie Bond, in Schotland.
• En over SPECTRE zal ik in een andere column nog uitgebreid op terug komen.

Ziezo, beste vrienden van het Kinderbos, jullie zijn alweer een stuk wijzer.

From Raymond, with Love