Het oordeel

John Grisham is een trouwe aanwezige op mijn boekenplank. Net als miljoenen andere lezers kan ik maar niet genoeg krijgen van het David/Goliath principe dat Grisham hanteert. Maar in het Oordeel gaat het er toch wat anders aan toe. Het boek is geschreven in drie delen.

In het eerste deel maken we kennis met Pete Banning, eigenaar van een plantage in Mississippi, kort na de Tweede Wereldoorlog. We beleven samen met hem, de eerste dag van zijn nieuwe leven, wanneer hij een lang gekoesterd besluit uitvoert. Na een verkwikkend ontbijt op de veranda van zijn zuster, loopt hij het stadje Ford County in, recht naar de kerk, waar hij Dominee Dexter Bell in koelen bloede neerschiet. Hij laat zich vervolgens met gemak arresteren en naar de gevangenis brengen, waar hij geduldig wacht op zijn oordeel.

Pete weigert zijn daad toe te lichten, tegen niets of niemand. Hij laat zijn advocaat niet toe om onberekenbaarheid te pleiten en wil, wetens willens, zijn veroordeling ondergaan. Als die dag er aan komt, aanhoort hij gelaten het oordeel, zonder enige verdediging. De dood met de elektrische stoel is het logische gevolg.

Al dat is des te gruwelijker omdat Pete Banning in zijn dorp geliefd was. Hij was een gedecoreerde oorlogsheld die drie jaar als vermist werd opgegeven en pas na de oorlog weer onverwacht opdook. Om zijn leven opnieuw op te nemen, tot hij na een jaar de dominee neerschiet.

In het tweede deel krijgen we een terugblik van wat Pete moest meemaken in de Filipijnen, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dankzij het debacle van Pearl Harbour waren de Amerikaanse troepen in het Verre Oosten zo goed als kansloos en werden ze met tienduizenden tegelijk krijgsgevangen genomen. Het boek ploetert zich geloofwaardig door de onmenselijke ontberingen waarmee Pete en zijn makkers te maken krijgen. Pete kan ontsnappen en verdwijnt naar de bergen, waar hij zich aansluit bij een guerrillagroep. Hier toont hij grote moed, vindingrijkheid en durf. Als vanzelf haalt hij de graad van majoor.

In het derde deel komen we terug bij het punt na de dood van Banning. Zijn kinderen, Joël en Stella, vechten nu tegen de onteigening van de gronden en de woning, die zou toekomen aan de weduwe van de dominee. Zij wordt daarin bijgestaan door een hebzuchtige advocaat, maar ze heeft bovendien de wet volledig aan haar kant. Aan het einde van het verhaal is Joël alleen nog maar uit op het motief van zijn vader, dat hen allen zo de diepte in heeft gezogen.

Het Oordeel is echt geen typische Grisham. Zeer zeker wemelt het van juridische verwikkelingen, maar de auteur heeft er dit keer voor gekozen het drama de hoofdrol te laten spelen, en niet een of andere list van David die op het einde met een ongelooflijke waza-ari het pleit nog wint.

De personages zijn levensecht, ondanks de verre overbrugging in tijd. De sfeer in het Zuiden van Amerika, waar zwarten hun laatste decennia van onderdrukking meemaken, wordt perfect gesuggereerd. De verhoudingen tussen zwarten en blanken, gelovigen en ongelovigen, rijken en armen maken dit boek zeer lezenswaardig. Hoewel Het Oordeel niet Grisham’s spannendste boek is, wint het wel aan onvoorspelbaarheid.

Is dit een keerpunt voor John Grisham?