Smeergeld

Nausicaa werd de verrassende winnaar van de recentste Diamanten Kogel. Verrassend voor het publiek, niet voor de jury, die haar loofde voor haar beeldend taalgebruik en onconventionele plot., Smeergeld werd omschreven als een zedenroman met enkele misdadige elementen.

Daarmee duidt men meteen de breuklijn aan waarmee dit boek ten eeuwige dage zal beoordeeld worden. Is het een thriller of niet en mag het als dusdanig een prijs voor thrillers winnen?

Job van Emmerick is stadsarchitect van Haarlem maar wordt oneervol ontslagen omdat hij zijn neus in verkeerde zaken steekt. Clandestiene zaken waarbij de wethouder en de burgemeester van de stad zijn betrokken, die samen machtiger zijn dan Job.

Job moet op zoek naar een nieuw leven en dat loopt niet van een leien dakje. Niemand springt voor hem in de bres. Als architect kan hij, verwonderlijk genoeg, nergens meer aan de bak. Hij lijkt wel melaats. Intussen bereddert zijn vrouw Gaby het huishouden. Doordat ze in het fotogenieke deel van de stad wil blijven wonen, vallen de offers in de materiële geneugten van het gezin.

Zekere dag staat Gaby te praten met een nieuwe buurvrouw. Maar die is voor Job helemaal niet nieuw, want hij had met deze Gretta – Judith noemt ze zich nu – jaren geleden een affaire in Boekarest. Niet zomaar een affaire, want Gretta was de Seksgodin van Roemenië, dochter van een maffiose vader, voor wie alle deuren open gingen, maar die geen seconde aarzelt om misbruik te maken van welke situatie ook. Job was in die tijd als was in haar handen. Ze hadden een onstuimige relatie, waar Gaby al die jaren gelukkig niets van te weten kwam. Maar nu loopt Job groot gevaar. In een korte periode kunnen al zijn zekerheden verzwinden.

Het goede nieuws is dat Judith geen enkele allusie maakt over het verleden, maar het slechte nieuws is dat zij zich stap voor stap in het leven van de familie Emmerick wrikt, Gaby en de kinderen op den duur rond haar vinger draait en hen paait met grote cadeaus.

Job ziet het met lede ogen aan en is ten einde raad. Net op dat moment komt Frits Alkema op de proppen, een oude rechercheur, die in de wijk woont en, enkele jaren voor zijn pensioen, zich bij wijze van hobby, bezig houdt met hardnekkige gevallen. Zoals die frauduleuze zaak van de burgemeester en de wethouder bijvoorbeeld. Hij haalt Job in als zijn adviseur, wat die gretig aanneemt, want dit is misschien een kans om zich ooit te rehabiliteren. Leuke bijkomstigheid: alles draait om onrechtmatige geschenken en bouwfraude in Roemenië, met Hans Luzerne in the picture, de vader van Gretta.

Meer moet je niet weten om mee te zijn in dit boek. Nausicaa hanteert inderdaad een doorleefd taalgebruik, zij verstaat de kunst om met gewone woorden ongewone sensaties op te roepen, het kenmerk van de groten. Zij creëert een dorpsgemeenschap rond Job en Gaby, met tal van interessante figuren en onderhuidse spanningen.

Smeergeld is geen thriller volgens de regels van de kunst. Eens de kwade bedoelingen van de burgemeester en zijn wethouder duidelijk zijn, krimpt het verhaal rond het leven van Job en zijn familie, zijn frustraties en haar vindingrijkheid om het gezin boven water te houden. De twee stroomversnellingen in het boek komen juist op tijd. Judith brengt wat pittigheid in het boek, een nieuwe zoektocht naar een motief. Want Judith laat niet in haar kaarten kijken en is Job overal twee stappen voor, wat hij ook onderneemt.

Inspecteur Alkema is er tijd bij wanneer de verhaallijn rond Judith wat dreigt in te zakken. Die corruptie op het stadhuis, dus toch…. Voor je het weet zijn ze er dan toch, die maffiose figuren die komen cirkelen als gieren rond het aas.

Maar, wie weet, misschien moet het in de toekomst wel meer op die manier? Misschien worden karaktertekening, verbale kracht en detail wel belangrijkere elementen in een boek dan de technische specificaties van een moordonderzoek? Misschien moeten andere thrillerschrijvers maar eens deze grenzen opzoeken?

Het zal in ieder geval niet de pret van het lezen verminderen. Smeergeld is genieten geblazen voor wie wil afstappen van de veel betreden paden.