Van Mayonaisemoorden tot gewoon Weg

Hoofdinspecteur Kareem Zeiz is een buitenbeentje in de Vlaamse thrillerwereld. Hij is de zoon van een Tunesische moeder en een Belgische vader, maar waar dat bij vele andere schrijvers een fait-divers zou zijn om persoonlijkheid wat diepte te geven, is dat bij het duo Enckels-Dewit een doelbewuste keuze. Door middel van hun hoofdpersonage proberen zij grip te krijgen op de verborgen onderstroom van onze maatschappij

Zoals het een goede politie-inspecteur betaamt Zeiz bezit de vereiste koppigheid om van zijn buikgevoel een winnende troef te maken. Zeiz maakt het zich niet gemakkelijk door van Brussel naar het kleinstedelijke Hasselt uit te wijken, dichter bij zijn doodzieke vader. De relatie is ver van hartelijk, zijn vader is hem liever kwijt dan rijk, wat hij niet nalaat zijn zoon alle dagen in te peperen. Vader en zoon werken op elkaars systeem, zowel vandaag als in het verleden. Vader  maakt ook politieke keuzes, die hij constant opdringt aan Kareem.  

Op het bureau wordt Zeiz evenmin rust gegund. Hij moet afrekenen met politiek opportunisme, kleingeestig elleboogwerk en de minachting van enkele oversten. Het moet gezegd dat hij volop de argumenten aanlevert waarmee men hem buitenspel kan zetten. In De  Mayonnaisemoorden krijgt hij een relatie met een verdachte, in Operatie Monstrans verschaft hij onderdak aan een illegale vluchtelinge. Hij beantwoordt de pesterijen van zijn onbekwame collega’s laatdunkend. Haast niemand luistert naar de rede van Zeiz, die tegen wil en dank het  profiel van Einzelganger aanneemt.  

In de Mayonnaisemoorden neemt een onbekende moordenaar wraak op een groepje jonge Marokkanen uit een Hasseltse sociale woonwijk. Het zoeken naar een motief is een lastige klus, niemand wil praten uit vrees de volgende te worden. Een eerste aanwijzing komt van een uit de hand gelopen verkrachting uit het verleden, waarbij lerares Monica Desutter op het laatst moment hulp kreeg van een collega, een karate-expert in zijn vrije tijd. Wat hen beide uiteraard op de verdachtenlijst zet.

In Operatie Monstrans bestaat er een duidelijk verband tussen de moorden en het seksuele misbruik van sommige kerkelijke functionarissen, zoals dat in de beruchte zaak Operatie Kelk werd aangetoond. Het is overigens precies de doofpotoperatie van Operatie Kelk die de rechtstreekse aanleiding wordt van deze plot.

In Weg, waarbij Jos Dewit nu solo schrijft, wordt Zeiz betrokken bij de moord op een illegale vluchteling uit een opvangkamp van Fedasil. Van bij het begin wordt Zeiz aangemaand deze zaak af te sluiten, omdat het slachtoffer maar een dode illegaal is. Er blijkt echter een jong meisje vermist, wat voor Zeiz aanleiding vormt om koppig door te gaan. Net op het ogenblik dat het verhaal uiteindelijk op een dood punt lijkt uit te komen, komt er een ongelooflijke twist die maakt dat Zeiz opnieuw back in business is.

Meer dan onderwerp en plotontwikkeling van deze drie boeken zijn toon en standpunten belangwekkend. Zeiz wordt voortdurend gebasht vanwege zijn huidskleur of Afrikaanse komaf, ofwel rechtstreeks door getuigen, ofwel subtiel door collega’s, zelfs door zijn vader. Het glijdt niet zo maar langs Zeiz’ lichaam, hij denkt er wel degelijk over na. Hij stelt daardoor de relaties tussen hem en zijn vader, zijn collega’s en andere personages voortdurend bij.

Jos Dewit werkte zijn hele professionele leven in de wereld van gastarbeiders en vluchtelingen, dus hij kent de noden, de taal en de gebruiken. Dat voel je ook constant in de boeken. Nergens lijkt een Oosterse vermelding overdreven, nergens is een karakter of een mentaliteit eendimensionaal. Een betere integratie als welwillende Belg kan je je niet indenken. 

Zie ook: Vlaanderen thrilt – Jos Dewit: “Ik heb nog dat valse gevoel onsterfelijk te zijn!”